laugardagur, 29. september 2007

Það vita það kanski ekki margir, en tvær heimsins vinsælustu pastasósur voru upphaflega ein og sama sósan, og þar að auki upprunnar frá Íslandi. Sósufrömuðurinn sem á heiðurinn að þessu öllu saman heitir Aðalsteinn Arason, ættaður af Mýrunum. Aðalsteinn þessi var mikill listakokkur og matgæðingur og einn af hans uppáhalds réttum var pasta með þessari sjerstöku sósu. Aðalsteinn er þó ekki eini frumkvöðullinn í fjölskyldunni, því faðir hans beitti sjer mikið fyrir aukinni karbóhýdratneyzlu í matarræði landans, sem á þessum tíma var óðum að horast upp og í almennri óreglu, næringarlega sjeð (á 18.-19. öld). Var Ari aldrei kallaður annað í sveitinni en Karbón-Ari. Áhugi á góðum mat og virðing fyrir hráefninu var því honum Aðalsteini Arasyni í blóð borið. Eftir að pasta fór að berast til landsins sem greiðsla fyrir skreið fann Aðalsteinn hjá sjer hvatir vaxa til að elda úr þessu ítalska nýmeti ljúffengar máltíðir. Tókst honum á endanum svo ljómandi vel til að Spaghetti Alla Karbón-Ara var orðið landsfrægt, þó stundum hafi það einnig verið kennt við stærsta kaupstaðinn á vesturlandi, Spaghetti Borgarnes. Hvernig þessi sósa sigraði heiminn, varð kennd við Ítalíu og klofnaði loks í tvennt eftir tveim meginstefnum ítalskrar matargerðar, Pomodoro-naumhyggju og Formaggio-íblöndunarsinnun, er svo efni í aðra og mikið lengri fásögn.

En dýðrarsögu þessara sósujöfra er þó engan veginn lokið því Alli Karbón-Ara eignaðist tvo syni, þá Finn Aðalsteinsson og Gunnar Aðalsteinsson og fjölskyldan fluttist fljótlega í Vogana, í rýmra húsnæði. Gunnar varð snemma föðurbetrungur á sviði majónesu en Finnur sýndi sósum og mat lítinn áhuga. Hann var því álitinn svarti sauðurinn í fjölskyldunni, gerðist ógæfumaður og eignaðist barn í lausaleik með fiskverkunarkonu úr bænum. Í hlut Vogakaupstaðar kom að koma snáða þessum til manns, og þar sem hann var hinn fimmti það árið var hann kallaður E til auðkenningar.

Þótt lítið sje vitað um afdrif A, B, C og D þá óx hann E okkar til væns manns, með dyggri hjálp frá Gunnari frænda sínum, sem sendi honum reglulega majónesu svo hann hefði eitthvað að bíta og brenna. E þótti matarræðið heldur einhæft og fór því að leita ráða til að bragðbæta majónesuna með ýmsum ráðum. Fátt var um góðar sleifar fyrir ungan munaðarleysingja og notaðist E því mikið við stjelfjaðrir alifugla sem eldunaráhöld, og þá jafnvel heilu stjelin ef mikið lá við. Voru þessar sósur hans E því jafnan nefndar Hanastjelssósur á Reykjanesskaganum. Þar sem Vogarnir voru mikilvæg stoppistöð fyrir rútuna á milli Keflavíkur og höfuðstaðarins barst hróður litla drengsins víða, sem á oljuplaninu seldi hanastjelssósur í ausuvís. Brátt komst sendiherra Breta á snoðir um þessa sjerstöku sælkerasósu úr Vogunum. Sá mikli matgæðingur tók ástfóstri við þessa kærkomnu leið til að deyfa bragðið af íslenskum matvælum og upp frá því má segja að varla hafi svo aumur gestur stigið inn í breska sendiráðið, að sendiherrann hafi ekki boðið honum Cocktail sauce úr Vogunum.

2 ummæli:

Nafnlaus sagði...

Þú ert eiginlega orðinn ógeðslegur...

http://www.hi.is/pub/pravda/archiv/1999-2000/tbl5/heimir.htm

Ljenzherrann af Kaffisterkt sagði...

Já sæll ráðherra og velkominn úr frækilegri, og opinberri, heimsókn til forvitnilegra landa.

Það hlýtur að hafa verið sönn unun og upplifan að þjóta í gegnum landamærin á þjónustuvegabrjefi.